|
Geografski položaj
Po nodalno-funkcionalnoh regionalizaciji pripada Banjalučkoj regiji. Ima površinu od 560 km2. Na zapadu graniči sa opštinom Kneževo, na sjeveru sa opštinom Čelinac, na istoku sa opštinom Teslić i sa Travnikom na jugu. Fizičko-geografski opština pripada jednim dijelom obodu Panonskog basena, ali i dijelom planinsko-kotlinskoj cjelini prostora Republike Srpske koju čine i dijelovi niskih horst planina što se protežu južno od rijeke Save (Borja, Čemernica i dijelovi Vlašića). Ove planine razdvajaju Unutrašnje od Središnjih Dinarida. Opštinu karakteriše geomorfološka raznovrsnost koja se u značajnoj mjeri odrazila na povezanost opštine sa geografskim cjelinama u okruženju. Najznačajnija saobraćajnica za opštinu je magistralni put M-4-2, koji povezuje Banja Luka sa Teslićem. Ovaj put opštinu Kotor Varoš uključuje u jedinstven sistem putne mreže na nivou Republike Srpske, Bosne i Hercegovine, ali i omogućuje vezanje za transferzalne evropske puteve E-661 koji prolazi kroz Banja Luku, kao i za E-73 koji prolazi kroz Doboj čime je ovaj prostor uključen u jedinstven sistem evropskih saobraćajnica. Važnu ulogu u saobraćajnom povezivanju ima i regionalni put R-413 koji povezuje opštinu Kotor Varoš sa Kneževom i regionalni put Kotor Varoš-Obodnjik-Kruševo Brdo koji opštinu povezuje sa opštinom Travnik u Federaciji BH. Tu su i mnogobrojni lokalni putevi koji opštinu vezuju za mjesne zajednice ukupne dužine 410 km a koji su od posebnog interesa za povezivanje opštine i njeno integrisanje u širi regionalni prostor.Geopolitički položaj je specifičan zbog toga što je granica opštine jednim dijelom i međuentitetska granica.
Fizičko-geografske karakteristike opštine Kotor Varoš
Prostor opštine Kotor Varoš odlikuje se složenom geološko-tektonskom i morfološkom građom. Litološku osnovu čine stijene metamorfnog, sedimentnog i rjeđe magmatskog porijekla. U geohronološkom smislu najzastupljenije su stijene mezozojske i kenozojske ere. Tvorevine vulkanogeno-sedimentne formacije zahvataju dio sjevera i sjeveroistoka prostora opštine Kotor varoš. Vulkanogeno-sedimentne formacije izgrađuju ofiolitsku zonu kojoj pripadaju planina Borja i Uzlomac, kao i prostore sjeverno od Maslovara, sve do prevoja Borja, Uzlomac i dijelove naselja Šnjegotina koji pripadaju Kotor Varošu. Naslage karbonatnog razvoja jure i krede zauzimaju istočne, jugoistočne i južne dijelove opštine Kotor Varoš. Centralni dio teritorije opštine izgrađuju sedimenti neogenog basena Kotor Varoši koji se pruža u srednjem i donjem dijelu sliva rijek Vrbanje, između planina Borja i Uzlomac na sjeveru i planine Čemernice na jugu. Neogeni basen orijentisan je pravcem istok-zapad u dužini preko 30 kilometara sa najvećom širinom u gradskom području Kotor Varoši gdje širina iznosi i do 5 kilometara. Duž toka rijeke Vrbanje koji se pruža neogenim basenom, odnosno sa njene desne i lijeve dolinske strane rasprostranjene su velike količine aluvijalnog materijala kojeg je Vrbanja i njene pritoke akumulirala duž toka. Posebno se izdvajaju aluvijalni nanosi oko samog grada Kotor Varoši, gdje se na riječnim terasama razvio i sam grad Kotor Varoš. Na prostoru opštine su konstatovani oblici tektonskog, fluvio-denudacionog i kraškog reljefa te oblici nastali raspadanjem stijena. Ipak dominantnu ulogu u oblikovanju današnje morfologije prostora imali su pored tektonskih procesa i fluvio-denudacioni procesi kao najdominantniji faktor morfološke izgradnje. Na prostoru opštine moguće je izdvojiti nekoliko morfoloških cjelina koje su odraz geološko-tektonske i morfološke evolucije ovog prostora.
Drušveno - geografske karakteristike
Geografski prostor opštine Kotor Varoš je cesto u prošlosti mijenjao svoje granice i površinu. Poslednja opštinska granica i njena površina rezultat su minulog rata i Dejtonskog sporazuma. Iako je ovo podrucje nedovoljno arheološki istraženo ostaci materijalne kulture upucuju na naseljenost opštine još u praistorijskom periodu i to u neolitu. Grad Kotor se prvi put spominje 1322. godine u Povelji bosanskog bana Stjepana II Kotromanica. Od 1519. godine se pored naselja Kotor formira novo naselje Varoš na podrucju današnjeg Donjeg Varoša. Širenjem grada u oba pravcanastao je grad koji je u svom nazivu sacuvao oba imena. Prema zadnjem zvanicnom popisu, 1991. godine opštinu su cinila 42 naseljena mjesta. Od ukupno 42 naselja samo je njih 8 koji imaju više od 1000 stanovnika i u tih osam nasela živi više od polovine stanovnika opštine. Prema procjenama Republickog zavoda za statistiku Republike Srpske u opštini živi 20025 stanovnika na 560 kilometara kvadratnih.
|
